Właściciel czterech spółek przychodzi do banku po kredyt inwestycyjny dla głównej firmy operacyjnej. Suma przychodów grupy: 22 mln PLN. Łączny majątek: nieruchomości i maszyny za 8 mln PLN. Firma operacyjna zarabia — EBITDA 1,4 mln PLN.
Dostaje odmowę.
Bank zobaczył: spółkę z należnością 1,8 mln PLN od podmiotu powiązanego (bez umowy), miesięczne przelewy za „usługi zarządcze" do spółki holdingowej (bez zakresu), historię salda minimalnego w miesiącach gdy gotówka „krążyła" między podmiotami.
Bank nie zobaczył grupy kapitałowej. Zobaczył jeden portfel właściciela rozdzielony na cztery rachunki bankowe.
Ta sama firma, właściwie udokumentowana i ułożona — dostałaby kredyt. I prawdopodobnie na lepszych warunkach niż gdyby prowadziła jedną spółkę o połowę mniejszą.
W pracy z bankiem po stronie MŚP widziałem dziesiątki takich przypadków. Różnica między odmową a decyzją pozytywną była zawsze w tym samym miejscu: czy bank widzi grupę czy portfel. Ten poradnik tłumaczy jak zbudować ten obraz.
Przeczytaj rozdziały 1–3 żeby zrozumieć jak bank patrzy na Twoją strukturę. Następnie wróć do Rozdziału 9 i wypełnij scorecard. Lista czerwonych punktów to Twój plan działania.
Klasyfikacja nie zależy od liczby spółek ani od ich wielkości. Zależy wyłącznie od tego jak przepływy między podmiotami są udokumentowane i czy bank może zrekonstruować ekonomiczną logikę każdej transakcji.
Pożyczki bez umów
Przepływy gotówkowe między spółkami bez podstawy umownej — brak oprocentowania, brak harmonogramu, brak uchwały zarządu.
Dlaczego blokuje kredyt: bank nie może ocenić czy kwota kiedykolwiek wróci do spółki wnioskującej. Należność od podmiotu powiązanego bez umowy jest korygowana do zera przy analizie bilansu.
Umowa pożyczki z datą, kwotą, oprocentowaniem min. w wysokości stopy referencyjnej NBP, harmonogramem spłat i podpisami zarządu obu spółek.
Usługi zarządcze bez zakresu
Faktura za „usługi zarządcze", „consulting", „wsparcie" — bez umowy określającej co konkretnie jest wykonywane i dlaczego cena jest rynkowa.
Dlaczego blokuje kredyt: ryzyko podatkowe — US może zrecharakteryzować jako ukrytą dystrybucję zysku. Bank widzi ryzyko kontroli i potencjalnych zaległości.
Umowa o świadczenie usług z: opisem zakresu, metodologią wyceny, stawką godzinową lub ryczałtem, sposobem dokumentowania wykonania (raporty miesięczne).
Niespójność salda i przepływów
Saldo spółki wnioskującej spada regularnie na początku miesiąca i rośnie pod koniec — bo właściciel „wyrównuje" konta między podmiotami.
Dlaczego blokuje kredyt: bank widzi że płynność spółki wnioskującej jest zależna od woli właściciela, nie od własnej działalności. Scoring wewnętrzny banku spada.
Każda spółka utrzymuje własne saldo minimum (5–8% przychodów) niezależnie od grupy. Przepływy odbywają się tylko na podstawie umów i faktur.
Zorganizowana grupa kapitałowa ma jasny podział ról między podmiotami. Każda spółka ma swój cel ekonomiczny, własne przychody i własne zobowiązania. Bank rozumie tę logikę i ocenia każdą spółkę osobno — co otwiera wielokrotnie więcej możliwości finansowania niż jedna spółka z rozproszonym majątkiem.
Każdy przepływ gotówki między podmiotami powiązanymi musi mieć podstawę umowną i ekonomiczne uzasadnienie. Poniżej cztery typy przepływów które bank akceptuje — i warunki ich formalnej poprawności.
Bank nie pyta o dokumenty które mają istnieć po decyzji. Pyta o dokumenty które istniały zanim dokonano transakcji. Umowy z datą wsteczną są flagowane przez systemy AML. Dokumentacja musi wyprzedzać transakcje, nie tłumaczyć je po fakcie.
Ceny transferowe (transfer pricing, TP) to zasady ustalania cen transakcji między podmiotami powiązanymi. Obowiązek sporządzenia dokumentacji TP powstaje gdy wartość transakcji z jednym podmiotem powiązanym przekracza progi ustawowe.
Dokumentacja TP składa się z dokumentacji lokalnej (Local File) — opis transakcji, analiza funkcjonalna, analiza porównawcza cen — oraz informacji TPR składanej do US. Brak dokumentacji przy przekroczeniu progu: kara do 720 stawek dziennych + 10% domiaru.
Bank który widzi transakcje powyżej progów pyta o dokumentację TP. Jej brak = sygnał ryzyka podatkowego = gorsze warunki kredytu lub odmowa. Posiadanie dokumentacji = sygnał profesjonalnego zarządzania grupą.
Kluczowa zaleta zorganizowanej grupy: każda spółka ma własną zdolność kredytową. Właściciel może zaciągać zobowiązania przez różne podmioty — bez obciążania DSCR spółki operacyjnej kredytem hipotecznym SPV.
Przykład: właściciel grupy z 3 spółkami może mieć:
Spółka operacyjna: kredyt obrotowy 500K + inwestycyjny 1M
SPV nieruchomościowa: kredyt hipoteczny 2M (spłacany z najmu)
Holding: limit w rachunku bieżącym 200K
Łącznie: 3,7M PLN finansowania — bez wzajemnego blokowania zdolności.
Właściciel grupy ma jedno ograniczenie którego często nie dostrzega: każdy zaciągnięty kredyt obciąża zdolność kredytową podmiotu który go zaciągnął. Jeśli spółka operacyjna ma kredyt inwestycyjny, leasingi i kredyt obrotowy — jej DSCR może nie wystarczyć na kolejne zobowiązanie, nawet jeśli holding jest bez długów.
Strategia finansowania grupy to odpowiedź na pytanie: który podmiot zaciąga które zobowiązanie, w jakiej kolejności, żeby żaden nie blokował pozostałych.
Zaznacz każdy punkt który spełnia Twoja grupa. Wynik: 8–10 = gotowa na kredyt. 5–7 = wymaga pracy. Poniżej 5 = poważne luki.